Bukasan an pangenot na hùyagan

An mais (haleng Espanyol, maiz) sarong tipasian na tinanom na haloy nang pig'ataman kan mga tinubo sa Mesoamerika. An paklang kaini may mga bunga na pano sa pisog asin ginigibong gawgaw o armidol.

Mais
Patanoman mais.JPG
Maisan
Cornheap.jpg
Mga ginunong bungang mais
Klasipikasyong Siyentipiko liwaton
Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Monocots
Clade: Commelinids
Order: Poales
Clade: Graminid clade
Pamilya: Poaceae
Clade: PACMAD clade
Subpamilya: Panicoideae
Supertribe: Andropogonodae
Tribo: Andropogoneae
Subtribe: Tripsacinae
Genus: Zea
Species:
Z. mays
Pangngarang Binomial
Zea mays

UusiponLiwaton

An pagtubod kan mga parasaligsig, inot na inataman an mais sa Mehiko, sa parteng sur-sulnopan mga 8,700 nang taon nakaagi hale sa sarong layas na doot inapod na teosinte. [1]. An mga tribung Olmec asin Mayan pigkultibar ini sa kahiwasan nin Mesoamerika asin ini linala'bonan asin ginigiling. Poon 2500 BC, an pananom naglakop na sa kahiwasan kan Amerika. Pag'abot kan mga eksplorador na europeo sa Amerika kan kaamayan nin ika-16 na siglo, an mais bilang pananom nadara na sa Europa. An mais naglakop nanggad sa kinaban nin huli sa abilidad kaini na magtubo sa iba-ibang klima. Manlaen-laen na produkto an napaluwas sa mais arog kan sweet corn na mayaman sa asukar bagay na pagkakan ni tawo, an iba naman angay na pambahog sa hayop, an iba minamasa asin hinihigris sa paggibo nin lana o pinapagurang sa paggibo nin arak na alkoholiko arog kan bourbon whiskey o kemikal na sinasalak sa pambahog.

An mais ngonyan sarong pananom lakop sa Amerika asin 332 milyon tonelada metriko an naproprodyusir sa Estados Unidos, an 40% kan patubo ginagamit sa paggibo nin corn ethanol. [2]. Ngonyan man 85% kan tinatanom sa Estados Unidos kan taon 2009 anas na mga sinasabing "genetically modified maize".[3]

Iba-ibang paagi sa pagkakan o pakinabang kan maisLiwaton

An natural na mais berdura sa mga kakanon na may sabaw, pwede man kakanon bilang sarong inasal, lina'bonan, ginute' o ginarip ngane isalak sa salad, sa maluto', sa ginatan o pangtaong namit sa mga iba-ibang giso. An ubak kan bunga, makunot, mahalnas asin malamuti na naggigiyaw-giyaw, nagsaserbing gayo sa paggibong handikraft o ornamental na mga gamit panharong.

Mga taksal kan mais pamberduraLiwaton

Igwang mga mais na natural saradit sana, dai nadakula asin an taksal kaini an sinasalak na pamberdura sa tsapsoy asin iba pang mga luto. An kunod o mga tipasi kaini durukot sa palibot kan taksal asin rulumbod pang maray, asin tuyo nganeng ibiniberdura na lombod pa nanggad ini.

Mga panluwas na takodLiwaton

  • [1] Mga bitamina asin mineral sa mais. Kinua 16-04-15.
  • [2] Mga marayrahay na pakinabang sa mais. Kinua 16-04-15.

ToltolanLiwaton