Iskriturang Guhit

(Pinagbalikwat gikan sa Iskriturang Basahan)

An Iskriturang Basahan[1] siring man Guhit iyo an suanoy na iskritura na piggagamit kan mga katutubong Bikolnon kadtong dai pa nag-aabot an mga Espanyol.

Basahan
Guhit
Surat Basahan.jpg
Tipo
Mga tataramonBikolnon, Filipino,
Mga Sistema nin Magurang
Print basis
Direksyon kan pagsurat:
ibaba-pataas,wala-patuo
Mga antigong eskritura kan mga gugurang na filipino

An nasabing Basahan kan mga pre-Hispanikong Bikolnon may tolong tiyaw (a,i,o) asin kaglimang katanog (ba, ka, da, ga, ha, la, ma, na, nga, pa, ra, sa, ta, wa, ya) alagad an siring inapod na abugida huli ta an mga gubkas o silaba igdi pirming magkadukot an katanog asin an tiyaw. An pagtanda sana kun ini halimbawa babasahon be/bi igwang kaldit sa wala kaini asin kun babasahon na bu/bo, an kaldit yaon nakakaag sa too kaini. An basahan kan mga gugurang na bikol igwang isinuway na patanog na /r/ na mayo sa 'basahan' kan Tagalog (Baybayin) asin Ilokano (Kurdita), sabi ni Scott.[2] Kaidto an apod kan kaldit kaholoan o holo susog ki Marcos de Lisboa, kaggibo kan pinakaenot na vocabulario sa Bikol.[3][2]

Susog ki Lisboa, an pagsurat kan mga gugurang na bikolnon napoon sa ibaba paitaas, pasiring sa too an pagsurat.[2] Alagad, an ibang mga iskolar arog ki Ignacio Villamor na nag'adal kan mga 'basahan' nin mga pre-Hispanikong filipino idinuduon na gayo na gabos sinda nagsusururat kan mga kalingking na eskritura direksyon pa-abay na napoon sa wala pasiring too, dangan nabalik sa wala sa pinu'nan, sige pagsurat patoo naman.[4]

Mga Halimbawa nin ladawanLiwaton

Hilinga manLiwaton

ToltolanLiwaton

  1. Lisboa, Maŕcos de (1865). "basahan". Vocabulario de la Lengua Bicol (in Spanish and Bikol). p. 60. Retrieved 2019-12-01. BASAHAN. pc. El a, b, c, de ellos por donde aprenden á leer que tiene quince letras consonantes, y tres vocales, a, e, o. 
  2. 2.0 2.1 2.2 Scott, William Henry (2004). Barangay (in English). Ateneo de Manila University Press. p. 186. ISBN 971-550-135-4. 
  3. Lisboa, Maŕcos de (1865). "caholoan". Vocabulario de la Lengua Bicol (in Spanish and Bikol). p. 86. Retrieved 2019-12-01. CAHOLOAN. pc. Una virgula de esta manera, V. que ponen á los lados de sus caractéres, etc. 
  4. Villamor, Ignacio. La Antigua Escritura Filipina.Tip. Pontificia Del Colegio De Sto. Tomas.publ. 1922.